PARAFIA.POLOMIA.INFO.PL

 

Pokaz

Strona

Nazwa wsi

Nazwa wsi Połomia

 W Polsce można wyszukać 4 miejscowości o nazwie Połomia.

 - Połomia - wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Niebylec

- Połomia - wieś w woj. podkarpackim, w pow. dębickim, w gminie Pilzno
- Połomia - wieś w woj. śląskim, w pow. tarnogórskim, w gminie Tworóg
- Połomia - wieś w woj. śląskim, w pow. wodzisławskim, w gminie Mszana

Nazwy miejscowości, podobnie jak imiona i nazwiska, są powszechnie rozumiane jako nazwy własne. Onomastyka jest działem językoznawstwa, który zajmuje się badaniem i objaśnianiem nazw własnych. Wyróżnia się w niej antroponimię – zajmującą się badaniem nazw osobowych (imiona, przezwiska, nazwiska) oraz toponimię (toponomastyka) -  bada znaczenie i pochodzenie nazw geograficznych.
Nazwy miejscowości określają samodzielne osady, jakimi są miasta i wsie. Nazwy te są na ogół utrwalone i posiadają wyraziste znaczenie etymologiczne . Nierzadko opatrzone są także regionalnymi legendami i podaniami. Najnowszy „Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce” (1980-1982) zawiera ponad 100 000 nazw i liczy 2300 stron. Miejscowości ulegały procesom powstawania, rozrastania się, a często także zaniku. Z tego też względu nazwy miejscowości są ściśle związane z samymi osadami, czyli czasem ii miejscem ich powstania. Nazwy te istnieją o tyle, o ile zostały utrwalone w dokumentach  bądź funkcjonują w ustach mieszkańców. Niektóre osady przekształcały się w miasta i coraz bardziej rozrastały. Najczęściej były to dawne grody obronne, których podgrodzia zmieniały się w miasta lub osady handlowe powstawały w miejscach krzyżowania się szlaków handlowych.  Nazwy miast w Polsce najczęściej są zatem wcześniejszymi nazwami wsi.

Nazwy miejscowości powstawały w różnorodny sposób. Przed założeniem jakiejś osady dokonywało się wstępne rozpoznanie i pierwsza orientacja na nowym terenie. Pojawiały się w ten sposób nazwy określonych miejsc, które pochodziły od nazw topograficznych - wyrazów określających rodzaje gleb, roślinność, występujące gatunki zwierząt, przenoszone następnie na powstającą osadę. W okresie stałego osadnictwa nazwy wsi powstawały zwykle od imion lub przezwisk ludzi, którzy w danej społeczności odgrywali istotną funkcję, np. patriarchowie rodu, ojcowie rodzin, wodzowie plemienni, przywódcy mniejszych grup, pierwsi właściciele osiedlającego się terenu. Rzadziej są to nazwy kulturalne.    
W badaniu nazewnictwa miejscowości wyróżnia się kilka klas:
•    nazwy patronimiczne – powstałe nazwy miejscowe były pierwotnie nazwami grupowymi ludzi, których imię lub przezwisko stanowiło podstawę nazwy. Nazwy te są tworzone przez sufiks (formant) -ice/ -owice. Nazwy patronimiczne powstawały równocześnie z nowo zakładanymi osadami. Należały zatem do bardzo starej warstwy nazw miejscowych.
- Tułkowice, Bratkowice,
•    nazwy rodowe -  powstawały podobnie jak nazwy patronimiczne. Od nazw patronimicznych różni je brak przyrostka (sufiksu) -ice/ -owice. Pierwotnie oznaczały one  (pluralną) używaną w liczbie mnogiej nazwę grupy ludzi – rodziny lub rodu zakładającego osadę. Podstawami nazw rodowych były imiona lub przezwiska patriarchów rodu lub ojców rodzin (imię Bogusz = Bogusze, przezwisko Wilk – Wilki). Forma liczby mnogiej, typowa dla nazw rodowych, odnosiła się do całego rodu lub rodziny.
•    nazwy dzierżawcze – są to nazwy miejscowe tworzone od nazw osobowych (imiona, nazwiska, przezwiska) za pomocą derywacji (tworzenie wyrazów pochodnych od wyrazu podstawowego) słowotwórczej. Oznaczają miejscowość będącą własnością tej osoby, której imię stało się podstawą nazwy. Ta grupa nazw powstaje za pomocą przyrostków:
–spółgłoskowych w wygłosie lub rodzaju żeńskiego: Czudec, Lutcza, Lubla, Połomia, 
-ów/-owa: Strzyżów, Gogołów, Głogów
-    sufiks –in/-ina : Stępina, Kalembina,(służy do tworzenia nazw dzierżawczych): Przewrotna, Różanka
Zaliczają się tutaj również nazwy typu: Glinik Charzewski( bo „czyj?” należał do Charzewia);
•    nazwy służebne - pochodzą od określeń grup ludzi pełniących w okresie wczesnofeudalnym funkcje służebne wobec księcia i jego dworu, a także od nazw grup zawodowych mieszkańców osad (Piekary = ludzie wypiekający, Bobrowniki = ludzie hodujący bobry). Typowe zakończenia –ary/-niki.
•    nazwy etniczne -  pierwotnie oznaczały mniejszą lub większą gromadę ludzką, np. na podstawie właściwości zamieszkanego przez nią skrawka ziemia, pochodzenia z pewnej okolicy, charakterystycznego pożywienia. Występują w formach liczby mnogiej.
•    nazwy topograficzne – kategoria tych nazw jest wyodrębniona na podstawie ich znaczenia etymologicznego. Nazwy te wyrażają właściwości topo- lub geograficzne osady w czasie jej powstania (Bagniska, Piaseczno). Wśród tych nazw istnieje podział według:
-    ukształtowania terenu lub położenia: Brzeżanka, Gbiska, Wyżne, Niziny, Zaborów
-    cech obiektu: Małówka, Prochna, Widacz
-    roślinności: Brzeziny, Gwoźnica, Jawornik, Łętownia, Sośnina.
-    występujących zwierząt: Zakobyle
•    nazwy kulturowe – nazwy te powstają od:
-    wyrazów pospolitych  oznaczających dzieła rąk ludzkich: Twierdza, Grodzisko, Huta, Zawadka
-    urządzenia, instytucje oraz wytwory kultury społecznej i duchowej, a także odzwierciedlające stosunki społeczno-gospodarcze: Wólka, Wola Nowa, Frysztak, Nowa Wieś,
Określenie „Podkarpacie” wywodzi się z geografii i topografii. Oznacza teren przed Karpatami, obszar leżący przed pasmem gór karpackich. Samo usytuowanie terenu odnosi się do ukształtowania geograficznego, a należy pamiętać o licznych miejscowościach, które wchodzą w obręb Podkarpacia. Różnorodność nazewnictwa i etymologię przedstawię na wybranych przeze mnie przykładach. Nazwy miejscowości są umotywowane nie tylko pod względem onomastyki, etymologii, ale także historycznie. Ich powstanie często tłumaczą przekazy historyczne i legendy.
Legenda – opowieść o treści historycznej, nasyconej elementami cudowności i niezwykłości, szczególnie z życia świętych, apostołów i męczenników. Początkowo legenda była gatunkiem narracyjnym uprawianym zarówno w  wersji prozaicznej, jak i wierszowanej. Z czasem zyskała też formę dramatyczną.

Połomia - leżąca na Pogórzu, w dolinie miedzy dwoma wzgórzami, nazwa topograficzna.

 

Nazwy wsi Połomia:

 

- Połom (1420 „Księga uposażeń diecezji krakowskiej”),
- Połomyja
- Połomia (1958.12.06 „Monitor Polski nr 97 poz.533” - par.2 Ustala się pisownię nazwy miejscowości Połomyja w powiecie strzyżowskim, w województwie rzeszowskim na Połomia, (II przypadek - Połomi, przymiotnik - połomski))

 

Zmiana w nazwie pod względem wahania rodzaju gramatycznego, co pociąga za sobą zmianę formantów słowotwórczych, zmiana formy męskiej na żeńską Połom>Połomia, Połomyja>Połomia – (wokalizacja jerów – jery przed „j” występowały w pozycji napiętej. W wyniku wokalizacji w wygłosie do zmian: ija>ia, yja>ya.

Etymologia: Istnieją trzy możliwości interpretacji:
-    odłamany, odłupany kawałek czegoś; odłamek, szczątek;
-    miejsce, przejście w górach miedzy odłamkami skał, wyłom
-    od: złamać, połamać – połamane np. drzewa po burzy (połom);

Legenda związana z powstaniem kościoła:
Na prawym brzegu Gwoźniczanki blisko rzeki, prawie naprzeciw dzisiejszego kościoła jest wyrównane miejsce, na którym miano zbudować kościół dla obrazu świętego Mikołaja ofiarowanego wsi przez króla Władysława. Poczęto już zwozić kamienie na wozach ciągnionych przez woły. Ale obraz świętego Mikołaja własną mocą przeniósł się pewnej mocy na drugi brzeg rzeki, tu gdzie dziś kamienny kościół. Ten stoi na góreczce, ale w ów czas na tym miejscu były bagna lub moczary porosłe wikliną. Rano ludzie znalazłszy obraz w wiklinach przenieśli go na miejsce gdzie miał być zbudowany kościół, ale nazajutrz znów znalazł się na moczarach gdzie poprzednio. I oto nagle zdziwieni ludzie zobaczyli, że kamienie niedawno zniesione, leżące na ziemi same poczęły przerzucać się na wozy, a woły nie poganiane ani kierowane zawoziły je gdzie był obraz. Tutaj znowu same wypadały z wozów na ziemię. Wreszcie zaszedł wypadek, który już dobitnie przekonał ludzi, że święty Mikołaj chce mieć kościół na wybranym przez siebie miejscu. Oto chłop orzący pole, wyorał duży garnek pełen złotych pieniędzy z przeznaczeniem na budowę kościoła. Teraz ludzie żwawo zabrali się do roboty, na bagnach usypali pagórek i zbudowali na nim kościół, a na pamiątkę  wyorania  pieniędzy,  nad  głównymi  drzwiami  umieszczono trzusło i płużną blachę, którymi zostały wyorane.

 

Autor: Iwona Lenart

Licznik strony

0033327
DziśDziś30
WczorajWczoraj68
TydzieńTydzień212
MiesiącMiesiąc1449
WszystkichWszystkich33327
Najlepszy 06-27-2017 : 150
Statistik created: 2017-11-23T12:20:10+01:00
54.224.102.26
Przeglądających 17

Logowanie

Jesteś tutaj: Home Informacje Nazwa wsi